GNOME 2.22 ออกแล้ว หลังจากพัฒนาอยู่หกเดือนเต็ม ในรุ่นนี้มีความเปลี่ยนแปลงหลักในด้านสถาปัตยกรรม คือการใช้ GVFS เป็น virtual file system แทน gnome-vfs ซึ่งช่วยลดปัญหาจำนวนชั้นของความขึ้นต่อกันของแพกเกจ รวมทั้งเพิ่มประสิทธิภาพและเสถียรภาพของการทำงานด้วย

นอกจากนี้ ก็มีโปรแกรมใหม่ ๆ เพิ่มเข้ามา คือ cheese สำหรับถ่ายรูปและวิดีโอจากเว็บแคม, mousetweaks สำหรับอำนวยความสะดวกในการคลิกเมาส์แก่ผู้บกพร่องทางกายภาพ, vinagre สำหรับเป็น VNC client, การเชื่อมรวมกับ PolicyKit ทำให้จัดการสิทธิ์ผู้ใช้ได้แนบเนียนขึ้น, anjuta IDE สำหรับนักพัฒนาที่กลายเป็นส่วนหนึ่งของเดสก์ท็อป GNOME อย่างเป็นทางการ, โปรแกรมเล่น flash แบบ standalone โดยอาศัย swfdec ซึ่งเป็นซอฟต์แวร์เสรี

การปรับปรุงทั่วไปก็เช่น การใช้คอมโพสิตใน metacity ทำให้เมนูและหน้าต่างมีแสงเงา, การรองรับ DVD, DVB, MythTV และ YouTube ใน totem, นาฬิกานานาชาติบนพาเนล, การใช้ปฏิทิน Google ใน evolution, การรวมหน้าต่างตั้งค่าแป้นพิมพ์ และอื่น ๆ อีกมากมาย

อ่านรายละเอียดได้จาก บันทึกประจำรุ่น ฉบับแปลไทย โดยฝีมือแปลคุณ mk และข่าวเก่า เกี่ยวกับ แปดเรื่องเด่นใน GNOME 2.22

นอกจากนี้ ยังมี รีวิวของ ars technica ออกมาแล้วด้วย

ไม่ได้เข้าเว็บ GTK+ เสียนาน ตอนนี้เขามี หน้าตาใหม่ แล้วครับ พร้อมทั้งเปลี่ยนโลโก้จาก เดิม มาเป็นโลโก้ใหม่ ดูเอี่ยมอ่องหมดจดกว่าเดิม

ที่มา: Andreas Nilsson's Blog

GNOME 2.22 ที่กำลังอยู่ระหว่างพัฒนานี้ มีการเปลี่ยนแปลงที่น่าสนใจมากมาย ในบรรดานั้น Phoronix ได้เลือก แปดเรื่องเด่น มารีวิวให้ดู

แปดสิ่งที่ว่านั้น ได้แก่:

1. Epiphany ที่มี WebKit backend ซึ่งจะว่าไปก็มีแพ็ตช์แพล็ม ๆ ออกมาตั้งแต่ GNOME 2.20 แล้ว นัยว่าในรุ่นนี้จะเริ่มใช้งานได้จริง ใน distro ต่าง ๆ คงจะมีให้เลือก ว่าจะใช้ Gecko backend หรือ WebKit backend
2. Evince พร้อม effect โดยสามารถใช้เอฟเฟ็กต์ขณะเปลี่ยนหน้า presentation ได้ นอกจากนี้ ยังมี plug-in API สำหรับเพิ่มการสนับสนุนเอกสารชนิดใหม่ ๆ ได้, นอกจากนี้ ยังมีแผนจะเพิ่ม PDF annotation ด้วย แต่ปรากฏว่าไม่ทัน 2.22 ต้องเลื่อนออกไป 2.24
3. Cheese โปรแกรม WebCam ไว้ถ่ายรูปหรือถ่ายวิดีโอจากกล้อง webcam โดยสามารถใส่เอฟเฟ็กต์โดยอาศัย GStreamer ได้ด้วย และ export ไปยัง Flickr หรือ F-Spot ได้
4. Mousetweak เป็นเทคโนโลยีสิ่งอำนวยความสะดวก (accessibility) สำหรับผู้ที่คลิกเมาส์ไม่สะดวก จะสามารถใช้ท่าขยับเมาส์ (mouse gesture) แทนการคลิกได้
5. Vinagre โปรแกรมไคลเอนต์ VNC หลังจากที่มี Vino เป็น VNC server แล้ว ก็มี viewer ที่เป็น GNOME เสียที โดยมีการเชื่อมรวมกับส่วนอื่นของ GNOME เช่น เก็บรหัสผ่าน VNC ใน GNOME keyring ได้
6. Flash Player หลังจากที่มี swfdec เป็น flash player plug-in สำหรับ Mozilla มาระยะหนึ่งแล้ว ตอนนี้ก็มี swfdec-gnome เป็น flash player และ thumbnailer บนเดสก์ท็อปด้วย
7. Totem เล่น YouTube และ MythTV โดยมีปลั๊กอินสำหรับค้น เรียกดู และเล่นวิดีโอจาก YouTube ได้ และอีกปลั๊กอินหนึ่งสำหรับดูทีวีจาก MythTV นอกจากนี้ ยัังมีปลั๊กอินสำหรับแชร์ playlist และค้นหาวิดีโอในเว็บด้วย

แบบฉบับแห่งการรีวิวเชิงลึกอย่าง ars technica ได้ทำ รีวิว GNOME 2.20 ออกมาแล้วครับ รับรองว่าเป็นรีวิวที่จุใจแฟนพันธุ์แท้ GNOME แน่ ๆ

ตัวอย่างเช่น เรื่องที่มาของหน้าต่างปรับแต่ง "รูปโฉม" ใหม่ของ GNOME ตั้งแต่ โพสต์แรกใน mailing list ไปจนถึง การวิเคราะห์ usability และ การปรับเปลี่ยน จนได้ แบบสุดท้าย คุณจะได้เห็นว่า การปรับเปลี่ยนครั้งนี้ เป็นมากกว่าแค่การจับหลายหน้าต่างมารวมกันเท่านั้น แต่ยังมีการคำนึงถึงการใช้เนื้อที่ในหน้าต่างอย่างคุ้มค่าและให้ความสะดวกต่อผู้ใช้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้

คำวิจารณ์อย่างผู้รู้เกี่ยวกับการปรับเปลี่ยนต่าง ๆ ก็น่าสนใจ เรื่องของหน้าต่างเลือกแฟ้มตัวใหม่ ชุดตกแต่ง ClearLooks ตัวใหม่ที่เดิมชื่อ Gummy ดีหรือไม่ดีอย่างไร คุณรู้หรือไม่ว่าคุณ ปรับแต่ง ClearLooks ให้ถูกใจคุณได้อย่างไรบ้าง

ข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับการปรับเปลี่ยน EOG, Deskbar, Tomboy, Glade และ GTK+ ตัวใหม่ ทั้ง blog และโพสต์ที่เกี่ยวข้อง แถมโค้ดตัวอย่าง เป็นข้อมูลที่คุณหาพบได้ยากจากรีวิวอื่น แสดงถึงการติดตามอย่างเจาะลึกและความพิถีพิถันของ Ryan Paul ผู้เขียนรีวิวได้เป็นอย่างดี โดยเฉพาะเรื่องของการปรับโครงสร้างของ Deskbar นั้น เป็นเรื่องที่ไม่ได้ถูกกล่าวถึงใน บันทึกประจำรุ่น อย่างเป็นทางการเลย

feature หนึ่งของ epiphany ที่ผมคิดว่ายืดหยุ่นและมีประโยชน์มาก แต่อาจรู้จักกันน้อย คือเรื่อง smart bookmark ซึ่งสามารถตอบคำถามเรื่อง search toolbar สำหรับผู้ที่ย้ายมาจากเบราว์เซอร์อื่นได้

epiphany ใช้ location bar เพียงช่องเดียวทำงานได้สารพัด เวลาที่คุณป้อนอะไรในนั้น นอกจากโปรแกรมจะพยายามหาสิ่งที่ตรงกันใน history แล้ว ยังหาใน bookmark ไปพร้อมกันด้วย ช่วยให้คุณได้ตัวเลือกที่ต้องการเร็วขึ้น แต่ที่พิเศษกว่านั้นคือ ในเมนูดึงลงนี้ ยังมี smart bookmark ที่ช่วยส่งคำค้นของคุณเข้ายังเว็บ search engine ที่คุณคั่นหน้าเก็บไว้อีกด้วย

หากป้อนแต่คำค้นเฉย ๆ ที่ไม่ใช่รูปแบบของ URL โปรแกรมจะส่งคำค้นของคุณไปที่ google ให้:

GNOME 2.20 ออกแล้ว การออกรุ่นครั้งนี้ ตรงกับการ ครบรอบ 10 ปี ของ GNOME ด้วย (ข่าวเก่า)

เราเคย แอบดู feature ของ GNOME 2.20 กันไปแล้ว แต่รายการเหล่านั้นเป็นแค่ส่วนน้อยนิด มีการเปลี่ยนแปลงที่น่าสนใจอื่น ๆ ที่ระบุใน บันทึกประจำรุ่น อีก เช่น evince ที่ edit PDF form ได้แล้ว, tomboy ที่ sync บันทึกข้ามเครื่องได้, การหมุนรูปถ่ายตามข้อมูล orientation ของ EXIF ตามที่กล้องบันทึกไว้ของ nautilus และ eog, การ optimize โปรแกรมเพื่อการประหยัดพลังงาน ฯลฯ

รอพบกับ GNOME 2.20 ได้ที่ distro ใกล้บ้านท่าน ใครใจร้อนอยาก build เอง ก็มี GARNOME 2.20 ออกมาแล้ว หรือจะใช้ JHBuild ตามที่เราเคย เสนอแนะวิธีใช้ ไปแล้วก็ได้

build กันเสร็จแล้ว ก็มาเริ่มใช้โปรแกรมที่ build กันนะครับ

เรื่องของ DBus

ก่อนจะเริ่มใช้ มีประเด็นเรื่อง DBus ที่เราวางแผนไว้ว่าจะใช้ของระบบ ปัญหาก็คือ โดยปกติ DBus จะรู้จัก service เฉพาะของระบบเท่านั้น ถ้าบังเอิญ GNOME รุ่นใหม่ที่เรา build มีการสร้าง service ใหม่โดยไม่ได้ register กับ DBus โปรแกรมบางโปรแกรมที่เรา build ก็จะเรียกไม่ขึ้น หรือไม่ก็ crash ไปดื้อ ๆ

เราทำให้ DBus รู้จัก service ของเราได้โดยเพิ่มแฟ้ม /etc/dbus-1/session-local.conf และ /etc/dbus-1/system-local.conf โดยมีเนื้อหาดังนี้:

ติดตั้ง JHBuild พร้อม config ไปแล้วก็ลงมือ build กัน

วิธีที่จะสั่ง build แพกเกจทั้งหมดที่ config ไว้ โดยเริ่มตั้งแต่ check out, configure, make, install ก็คือ:

$ jhbuild build

JHBuild จะตรวจสอบ dependency ของ module ที่กำหนด แล้วไล่ build ตั้งแต่ปลายสุดขึ้นมาตามลำดับ

แต่คุณก็เลือก build เฉพาะสิ่งที่ต้องการ แทนที่จะ build GNOME desktop ทั้งตัวได้เหมือนกัน:

$ jhbuild build gtk+

จะ build สิ่งที่ gtk+ ต้องการตามลำดับขึ้นมาจนถึงตัว gtk+ เอง

ตอนที่แล้ว วางแผนกันแล้ว คราวนี้มาเริ่มติดตั้ง JHBuild กัน

Check Out JHBuild

JHBuild รุ่นล่าสุดสำหรับ GNOME สามารถ check out ได้จาก GNOME SVN:

$ svn co http://svn.gnome.org/svn/jhbuild/trunk jhbuild

คุณสามารถใช้โพรโทคอล svn:// ก็ได้ ถ้า http:// ใช้ไม่ได้ในเครือข่ายของคุณ:

$ svn co svn://svn.gnome.org/svn/jhbuild/trunk jhbuild

(สำหรับคนที่มี svn account กับ GNOME ก็ใช้ svn+ssh:// นะครับ)

ติดตั้ง JHBuild

เมื่อ check out มาแล้ว สำรวจดูจะเห็น autogen.sh และ configure.ac ดูเหมือนต้องใช้ autotools แต่ไม่ต้องครับ กรณีนั้นใช้กับการ build พวกเอกสารเท่านั้น ถ้าคุณเพียงแต่จะใช้ build โปรแกรมอย่างเดียว ก็นี่เลย:

$ make -f Makefile.plain install

จะติดตั้ง jhbuild ไว้ที่ $HOME/bin ของคุณ แถมติดตั้งเมนูเรียก jhbuild แบบ GUI ไว้ที่เมนู Applications > Programming อีกต่างหาก.. แต่เอาเข้าจริง ผมไม่ได้ใช้ GUI หรอก เพราะส่วนมากจะสั่ง build แบบ background มากกว่า ดังจะกล่าวต่อไป

ตั้งค่า JHBuild

ค่า config ของ jhbuild กำหนดที่ ~/.jhbuildrc เป็นแฟ้มภาษา python โดยจะมีตัวอย่างของแฟ้มนี้อยู่ในแฟ้ม sample.jhbuildrc ใน source tree ของ jhbuild คัดลอกไปแก้ได้เลย ค่าสำคัญที่น่าสนใจได้แก่:

svnroots['svn.gnome.org']

สำหรับผู้ที่มี SVN account ก็ควรกำหนดเป็น svn+ssh://... URL จะได้ commit ได้ด้วย แต่สำหรับ anonymous user ก็ไม่จำเป็นต้องตั้งค่านี้ ยกเว้นกรณีที่ค่าปริยายใช้ไม่ได้ในเครือข่ายของคุณ

moduleset

จัดให้ตามคำขอครับ สำหรับผู้สนใจใช้ GNOME แบบ bleeding edge ซึ่งมีหลายวิธี ตามดีกรีความเป็น geek ของคุณ:

• ใช้ distro package เช่น ใช้ ubuntu รุ่นที่ยังไม่ออก (ปัจจุบันคือ gutsy) หรือถ้าเป็น debian ก็ลองใช้จาก experimental แบบนี้อาจจะง่าย ไม่ต้องคอมไพล์เอง แต่ความสดใหม่อาจไม่เท่าวิธีอื่น
• ใช้ GARNOME เป็นการคอมไพล์จาก released tarball เหมาะสำหรับผู้ติดตาม milestone ต่าง ๆ โดยเอาซอร์สโค้ดรุ่นล่าสุดที่ release (รวมทั้ง development branch ตั้งแต่ก่อน beta) มาคอมไพล์เอง
• ใช้ JHBuild เป็นการคอมไพล์จาก SVN snapshot เหมาะสำหรับผู้ติดตามกระชั้นชิด และเชี่ยวชาญการแก้ปัญหาด้วยตัวเอง หรืออาจจะต้องการร่วมพัฒนาในระดับลึก

บทความนี้จะอธิบายวิธีที่ใช้ JHBuild นะครับ